آخرین خبرها
خانه / مقالات / طب وقایی(۱/۲)

طب وقایی(۱/۲)

دستورالعمل‌های پیشگیری از بیماری‌ها
آنچه مسلم است، پیشگیری بهتر، آسان‌تر، ساده‌تر و کم هزینه‌تر از معالجه است، و با آن بسیاری از بیماری‌های لاعلاج و یا صعب العلاج را می‌توان پیشگیری نمود. ولی متاسفانه امروزه در زمینه‌ی پیشگیری، تلاش و هزینه‌ی چندانی نمی‌شود و بیشتر توجهات و تلاش‌ها معطوف به معالجه و درمان است. امیدواریم با توجه به اهمیتی که طب وقایی در اسلام دارد، خوانندگان عزیز توجه و عنایت خاصی نسبت به آن به خرج دهند، تا بیماری‌ها را به حداقل رسانده و افراد و جامعه‌ایی سالم داشته باشیم.
واقعیت این است که طب وقایی در اسلام گستره‌ایی وسیع دارد و زمینه‌های مختلفی را شامل می‌شود، که ذیلاً به مواردی از آن اشاره می‌شود:
۱- اجتناب از پرخوری و اسراف:
از آن جا که بسیاری ار بیماری‌ها ناشی از پرخوری می‌باشد، خداوند از اسراف در خوردن نهی نموده است و پیامبر صلی الله علیه و سلم نیز در احادیث متعددی مسلمانان را از پرخوری و شکم‌پرستی برحذر داشته است.
خداوند متعال می‌فرماید: (کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا) اعراف ۳۱٫
“بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید”.
و پیامبر صلی الله علیه و سلم می‌فرماید: «ما ملأ آدمیّ وعاءً شراً من بطنه، بحسب ابن آدم لقیمات یقمن بها صلبه، فإن کان لابدّ، فثلثه لطعامه، فثلثه لنفَسه، فثلثه لشرابه».
“آدمی هیچ ظرفی را پر نکرده که بدتر از شکمش باشد، کافی است برای فرزند آدم چند لقمه‌ایی که به وسیله‌ی آن پشتش را راست نکه دارد. اگر ناگزیر است یک سوم شکمش را به غذا و یک سوم را به آب و یک سوم را برای هوا قرار دهد”.
یا می‌فرماید: «المعده بیت کل داء و الحمیه رأس کل دواء».
“معده سرچشمه‌ی هر بیماری است و امساک منشأ هر دوایی”.
“دکتر هاوزر” یکی از بزرگترین متخصصان تغذیه دنیا گفته است: “برای این که مریض نشویم باید همیشه یک گرسنگی ملایم داشته باشیم”.
۲- رعایت آداب غذا خوردن:
اگر آداب اسلامی در غذا خوردن رعایت شود از بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری خواهد شد از آن جمله است: بسم‌الله گفتن در ابتدای غذا، غذا نخوردن قبل از گرسنگی، دست از غذا کشیدن قبل از سیری، آب و مایعات نخوردن همراه غذا و بلافاصله بعد از غذا، با دست غذا خورد و غذا را خوب جویدن.
هنگامی که طبیبی جهت مداوای بیماران به مدینه آمد، پس از گذشت مدتی کسی نزد وی نیامد. آن طبیب نزد پیامبر صلی الله علیه و سلم رفت و علت را جویا شد. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: «ما قومی هستیم که تا گرسنه نشده‌ایم، غذا نمی‌خوریم و قبل از این که کاملاً سیر شویم دست از غذا می‌کشیم، به همین دلیل مریض نمی‌شویم».
ابن قیم می‌گوید: پیامبر هیچ‌گاه دیده نشد که همراه غذا آب بخورد. [به نقل از کتاب: فی رحاب الطب النبوی]
۳- دوری کردن از غذای حرام و مضر:
یکی از حکمت‌های مهم که خداوند برخی از غذاها را حرام کرده است، این است که غذاهای حرام برای سلامتی و تندرستی ضرر دارد و یا به عبارتی دیگر خداوند هیچ چیز را ممنوع نکرده مگر این که مضراتی در آن وجود دارد حال خواه این ضرر جسمی باشد، اخلاقی و یا عقیدتی.
خداوند دستور داده که ما از پاکی‌ها بخوریم، و با توجه به قرآن کریم غذایی که مصرف می‌کنیم باید دو ویژگی داشته باشد: هم حلال باشد و هم طیب وپاک. یعنی حتی اگر غذایی حرام هم نباشد ولی مضراتی داشته باشد باید از مصرف آن خودداری کرد چرا که پیامبر صلی الله علیه و سلم فرموده: «لاضرر و لاضرار». طبق این حدیث ضرر رساندن حتی به خویشتن هم درست نیست.
خداوند می‌فرماید: (یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُمْ) بقره ۱۷۲٫
” اى کسانى که ایمان آورده‏اید، از نعمتهاى پاکیزه‏اى که روزى شما کرده‏ایم، بخورید “.
و می‌فرماید: (و کلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا) مائده ۸۸٫
” و از آنچه خداوند روزىِ شما گردانیده، حلال و پاکیزه را بخورید “.
بنابراین انسان باید مواظب باشد و دقت لازم را داشته باشد و هر غذایی را دید، نخورد، مگر این که بداند ضرری ندارد. خداوند می‌فرماید: (فَلْیَنْظُرِ اْلإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ) عبس ۲۴٫ ” پس انسان باید به خوراک خود بنگرد “.
در این آیه برداشت می‌شود که انسان در رابطه با غذایش باید دقت و ملاحظه‌ی کافی داشته باشد و اگر غذایی برای سلامتی او ضرر دارد میل نکند.
۴- دستورات بهداشتی اسلام، موجب پیشگیری از بسیاری از بیماری‌ها:
در واقع دستورات بهداشتی اسلام از قبیل بهداشت و نظافت فردی ـ بهداشت لباس و بدن، بهداشت دهان و دندان و … ـ بهداشت محیط، بهداشت منزل و محیط کار، بهداشت آب و مواد غذایی و … همه نمونه‌هایی از دستورات پیشگیرانه‌ی اسلام است، که در رابطه با هر کدام از موارد فوق دستورات و احادیث زیادی وارد است که این مقاله گنجایش ذکر آن را ندارد. و اگر در این رابطه دستورات اسلام به درستی اجرا شود، بسیاری از بیماری‌ها خصوصاً بیماری‌های واگیردار، کاهش خواهد یافت. برای اهمیت آن این نکته کافی است که پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه و سلم نظافت و پاکیزگی را نصف ایمان به شمار می‌آورد و می‌فرماید: «الطهور شطر الإیمان». “پاکیزگی نصف ایمان است”. در این حدیث پیامبر صلی الله علیه و سلم نظافت و پاکی را از جمله‌ی ایمان به حساب می‌آورد، یعنی پاکی با ایمان و عقیده پیوند خورده است و هر شخصی اگر ایمان دارد موظف است موارد بهداشتی و نظافت را رعایت نماید.
۵- تشویق به خوردن بعضی از غذاها جهت پیش‌گیری از بیماری‌ها:
با توجه به خواص متعددی که در غذاها نهفته است، غذاها هم خاصیت درمانی دارند و برخی هم خاصیت پیش‌گیری دارند، که در اسلام به هر دو اشاره شده است؛ در زمینه‌ی پیش‌گیری در حدیث مرفوعی از پیامبر صلی الله علیه و سلم روایت شده است که می‌فرماید: «کسی که هر ماه ۳ صبح ناشتا عسل بخورد از بیماری‌های خطرناک در امان است» و دیده شده که پیامبر صلی الله علیه و سلم صبح ناشتا شربت عسل میل می‌فرمود.
یا در حدیث دیگری پیامبر صلی الله علیه و سلم می‌فرماید: «کسی که صبح چند دانه خرما بخورد از کلیه‌ی سموم و سحر در امان می‌باشد».
۶- پیروی از رژیم غذایی مورد نظر اسلام موجب پیشگیری از بیماری‌هاست و ضامن سلامتی.
آنچه امروز مسلم شده و متخصصان تغذیه بر آن متفق هستند و تجربیات واقعی افراد نیز آن را تایید می‌کند، این است که تغذیه‌ی سالم، موجب سلامتی و تندرستی است. خداوند در سوره‌ی عبس می‌فرماید: (فَلْیَنْظُرِ اْلإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ * أَنّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبًّا * ثُمَّ شَقَقْنَا اْلأَرْضَ شَقًّا * فَأَنْبَتْنا فیها حَبًّا * وَ عِنَبًا وَ قَضْبًا * وَ زَیْتُونًا وَ نَخْلاً * وَ حَدائِقَ غُلْبًا * وَ فاکِهَهً وَ أَبًّا) عبس ۲۴/۳۱٫
“پس انسان باید به غذایش بنگرد و دقت کند؛ ما آب را از آسمان نازل کردیم، سپس به وسیله‌ی آن زمین را شکافتیم، پس در آن حبوبات را رویاندیم و همچنین انگور و سبزی‌جات و زیتون و درخت نخل و باغ‌های انبوه و میوه‌جات و گیاهان خودرو و چراگاه را”.
خداوند در این آیات غذای اصلی انسان را معرفی می‌کند: “باید انسان به غذایش بنگرد” سپس شرح می‌دهد که این طعام شامل چه چیزهایی می‌شود، جالب این است که در این آیات غذاهای مورد نیاز انسان به ترتیب اولویت در گروه‌های چهارگانه غذایی معرفی شده است: الف) پروتئین‌ها: انواع حبوبات ـ اگر با آب باران سبز شده باشد بهتر است ـ (فَأَنْبَتْنا فیها حَبًّا). ب) قندها: (وَ عِنَبًا وَ قَضْبًا). ج) چربی‌ها: (وَ زَیْتُونًا وَ نَخْلاً). د) ویتامین‌ها: (وَ فاکِهَهً وَ أَبًّا).
جالب است بدانیم غذاهایی که در این سوره ذکر شده‌اند ضد سرطان بوده و بیماری صعب العلاج سرطان را می‌توان با رژیم غذایی این آیات معالجه نمود.
علاوه بر این در آیات دیگر قرآن به برخی غذاها نیز اشاره شده: مثل عسل که هم غذاست و هم دارو، انجیر، خرما، شیرخالص، انار، گوشت ماهی، گوشت قرمزـ البته با توجه به سنت پیامبر به مقدار کم مصرف شود ـ و زنجبیل.
و در احادیث نبوی نیز به برخی غذاها اشاره شده است و دستور استفاده از آن داده شده است از قبیل: نان جو، تلبینه ـ خوراکی که از آرد جو تهیه می‌شود ـ ، سیاه‌دانه ـ پیامبر آن را داروی هر دردی معرفی می‌کند ـ.
اگر ما به جای غذاهای دستکاری شده، مصنوعی و بسته‌بندی شده که اکثراً سوغات غرب می‌باشد، از این غذاهایی که در قرآن کریم معرفی شده با رعایت آداب خوردن استفاده نماییم؛ کم‌تر مریض می‌شویم و از بسیاری از بیماری‌های پیشگیری می‌شود.
۷- اجرای اوامر و پرهیز از نواهی شرعی ضامن سلامتی و تندرستی.
اوامری از قبیل: وضوء، غسل، نماز، روزه، حج، جهاد، صدقه، صله‌ی رحم، خوش اخلاقی و …
و خصلت‌هایی از قبیل: ایمان، توحید، اخلاص، صبر، توبه، دعا، ذکر، بخشش و …
اعمال فوق الذکر از جهات مختلف در سلامتی انسان مؤثر است، از جمله:
الف) انجام برخی فرائض موجب صحت و تندرستی می‌شود و در پیش‌گیری از بیماری‌ها مؤثر است:
مثلاً وضوء و غسل؛ موجب نظافت است و در شادابی و نشاط انسان نقش دارد.
روزه زیربنا و اساس سلامتی است؛ موجب دفع مواد مضر، تجدید حیات اعضای بدن و … می‌شود . نقش روزه در سلامت فوق العاده زیاد است که نیاز به مقاله‌ایی جداگانه‌ای دارد، از این جهت است که پیامبر صلی الله علیه و سلم می‌فرماید: «صوموا تصحوا». “روزه بگیرید تا سلامت و تندرست باشید”.
حج و جهاد: از آن جایی که حج و جهاد عبادتی مالی و بدنی هستند؛ هم موجب تزکیه‌ی نفس شده و هم موجب از بین رفتن غم و اندوه می‌گردد؛ و هم یک نوع تمرین ورزشی مؤثری است که موجب شادابی و تندرستی می‌شود.
صدقه و صله‌ی رحم: چنان‌چه از احادیث حضرت رسول صلی الله علیه و سلم بر می‌آید صدقه موجب دفع بلا و مداوای بیماری است، و صله‌ی رحم عمر را طولانی می‌کند ـ موجب ایجاد انرژی مثبت شده که سلامتی و تندرستی را به دنبال دارد ـ.
ب) انجام بسیاری از اعمال و فرائض شرعی مثل نماز، روزه، صدقه، توحید، ایمان، ذکر و دعا و … در انسان رضایت و خوشحالی ایجاد می‌کند، آرامش و اطمینان خاصی به انسان می‌بخشد، روحیه‌ی تحمل‌پذیری انسان در مقابل سختی‌ها، مشکلات و مصیبت‌ها را بالا می‌برد و احساس خوشبختی به انسان دست می‌دهد که خداوند را همراه و یاور خویش می‌داند. و هر آن چه برایش پیش آید را به خیر و صلاح خود می‌داند؛ بنابراین نه ترسی دارد و نه غم واندوهی.
(أَلا إِنَّ أَوْلِیاءَ اللّهِ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ) یونس۶۲٫
” آگاه باشید، که بر دوستان خدا ـ مؤمنان ـ نه بیمى است و نه آنان اندوهگین مى‏شوند”.
(اللّهُ وَلِیُّ الَّذینَ آمَنُوا) بقره ۲۵۷٫
” خداوند یاور وسرور کسانى است که ایمان آورده‏اند”.
(وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ) بقره ۴۵٫
“برای مقابله با مشکلات از صبر و نماز کمک بگیرید”.
«عجباً لأمر المؤمن؛ إن أمره کله خیر، إن أصابته سراء‌شکر فکان خیر له و إن أصابته ضراء صبر فکان خیر له».
“شگفت است کار انسان مؤمن؛ همه‌ی کارهایش برای او خیر است، اگر خوشی و نعمتی به او رسید و شکرگزاری نمود برای او خیر است ـ و ثواب دارد ـ و اگر دچار مصیبت و سختی شد و صبر نمود باز هم برای او خیر است”.
به دل دارم گلســتانی معـطر               تو گویی ساکنم فردوس برتر
بنابراین داشتن چنین حالاتی انسان را در دنیا در بهشتی قرار می‌دهد که قابل مقایسه با هیچ‌یک از خوشی‌های دنیوی نیست، و همین امر سبب می‌شود که سیستم دفاعی و ایمنی بدن تقویت شود و مقاومت بدن در مقابل بیماری‌ها بالا برود در نتیجه این‌گونه افراد کم‌تر در معرض بیماری و امراضی قرار دارند. زیرا منشأ بسیاری از بیماری‌ها، اضطراب ترس، ناآرامی، نارحتی‌های روانی و غم و اندوه است که مؤمنانی که به دستورات شریعت پایبندند از آن به دورند.
ج) بسیاری از فرائض شرعی مثل نماز، روزه و … سبب می‌شود شخص مسلمان از کارهای حرام و فاحشه دوری کند کارهایی از قبیل: مسکرات، مخدرات، زنا، و … واضح است که منبع و منشأ بیماری‌های زیادی در کارهای حرام نهفته است:
(إِنَّ الصَّلاهَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ) عنکبوت ۴۵٫
“نماز انسان را از کارهای فحشاء و زشت و منکر باز می‌دارد”.
د) از جهت دیگر کسی که با انجام اوامر الهی و دوری از منهیات، تقوای الهی را پیشه کند، کسی که پایبند به دستورات الهی باشد و حدود شرعی را نگه دارد، خداوند محافظ اوست، او را از پرتگاه‌های خطرناک نجات می‌دهد، اعضا و بدن را حفظ می‌کند و سالم نگه می‌دارد و در مشکلات به دادش می‌رسد.
«احفظ الله یحفظک، احفظ الله تجده تجاهک».
«صانع المعروف تقی مصارع السوء».
“انجام دهنده‌ی کارهای نیک از پرتگاه‌های خطرنک در امان است”.
از طرفی دیگر منهیاتی از قبیل: خشم و غضب، کینه، حسادت، غیبت، تهمت، سوءظن، شرک و … انرژی منفی تولید کرده، و بر روحیه‌ی انسان تاثیر منفی و مخربی می‌گذارد؛ انسان را دچار انواع ناراحتی‌های روانی و عصبی، افسردگی، غم و اندوه، ترس و پریشانی می‌کند. موجب تضعیف سیستم دفاعی بدن شده و زمینه را برای بسیاری از بیماری‌ها فراهم می‌آورد.
خداوند می‌فرماید: (فَلا تَدْعُ مَعَ اللّهِ إِلهًا آخَرَ فَتَکُونَ مِنَ الْمُعَذَّبینَ) شعراء ۲۱۳٫
“همراه الله فرمانروا و فریاد‌رس دیگری فرا مخوان، در این صورت از عذاب شدگان می‌باشی”.
… ادامه دارد …
—————————————————————————————————————
منبع: تابش

درباره‌ی طب نبوی

حیدر رحمانپور متولد1345 لیسانس زبان و ادبیات عرب پژوهشگر طب نبوی ، مشاور تغذیه قرآنی دارای گواهینامه طب سنتی وکارور گیاهان دارویی . عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد


× هفت = 42

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

بالا