آخرین خبرها
خانه / صفحه اصلی / رابطه سلامت روانی زن با صحت جسمی او

رابطه سلامت روانی زن با صحت جسمی او

 

رابطه سلامت روانی زن با صحت جسمی او

•سلامت زنان
دکتر پرویز طالقانی

سلامت زن کلید سرنوشت اوست. این نظر به هیچ وجه مبالغه آمیز نیست. این حقیقتی است که پس از سالها کار و فعالیت در رشته بیماری های زنان آشکار شده است که تا چه اندازه عوامل روانی در تکوین شخصیت زن و وضع سلامت او تاثیر دارد.

در نظر زن وضع ظاهری او از مرد برایش اهمیت بیشتری دارد. چون شوهر کردن و بچه دار شدن اساسی ترین ثمره زندگی یک زن است. رضایت جسمانی و اجتماعی و روانی زن نیز بستگی به یک امر حیاتی دارد و آن جلب مرد و حفظ توجه و علاقه او طی سالهای بعدی زندگی است. البته جذبه جسمانی به هیچ وجه جانشین خصایصی از قبیل: طراوت و یا وفاداری یک زن نسبت به شوهرش نمی گردد و عاقبت نیز اینگونه خصایص در ادامه و تثبیت زندگی زناشویی بیش از خصوصیات ظاهر، موثر واقع میشود. هر زنی احساس می کند که با وجود کلیه خصوصیات دیگر، کشش جسمانی نسبت به شوهر به منظور آماده کردن زمینه ای برای نشان دادن خصوصیات اخلاقی و روحی مورد نیاز است. بعبارت دیگر کشش و جاذبه یک زن سرمایه اصلی وی برای شروع زندگی مشترک است.

جذابیت جسمانی را نباید با زیبایی اشتباه کرد. تقریبا” کلیه مردان در این مورد هم عقیده اند که زنانگی با وجود اینکه یک عامل مطلق جسمانی نیست مقدار زیادی به عوامل جسمانی بستگی دارد. این عوامل نیز توسط میزان استروژن در بدن تعیین می گردد. رشد بدن زن از هنگام کودکی تا بلوغ به خوبی نقش استروژن را در رشد و نمو وی روشن میسازد. در کودکی تخمدان های غیرفعال مقدار مکفی استروژن ترشح نمی کند و در نتیجه اعضاء جنسی تکامل نمی نمایند به این ترتیب سینه صاف مانده و رحم به شکل خیلی کوچک شده یک بطری وارونه به اندازه ۳ تا ۴ سانتی متر باقی می ماند.

متخصصین بیماری های زنان که برای اولین بار شکم یک دختر کوچک را باز می کنند همیشه از کوچکی و شکل رحم متعجب می گردند. در حقیقت این دختر کوچک را از لحاظ جسمانی نمی توان مونث کامل دانست و از لحاظ پزشکی چون اعضای جنسی وی تکامل نیافته و استروژن در بدنش ترشح نمی گردد. می توان وی را تقریبا” خنثی نامید. با نزدیک شدن بلوغ، تخمدان ها بیدار می شوند و رفته رفته مقدار کمی استروژن در جریان خون ترشح می نمایند. در خون استروژن به صورت یک پیام بر شیمیایی عمل کرده و به کلیه سلول های بدن اعلام می دارد که دختر خنثی بایستی به صورت زن کامل درآید. در نتیجه سینه ها بزرگ و متورم شده رحم بزرگتر می گردد و ظاهر بدن تغییر می کند. عاقبت تخمدان ها اولین تخم را آزاد کرده و پس از مدت بسیار کمی اولین عادت ماهانه ظاهر می گردد و دختر به صورت زن کامل در می آید. تخمدان ها که اکنون بیدار شده و وظیفه ماهانه خود را انجام می دهند، مقدار بیشتری استروژن وارد خون میسازند. در صورتی که با تجزیه شیمیایی استروژن اندازه گرفته شود مقدار آن بسیار کم است. مثلا” روزانه استرادیول که یکی از مهم ترین انواع استروژن های مختلف است بیش از یک هزارم دانه شکر نمی باشد. ولی به قدری این ماده قوی است که همین مقدار ناچیز کافی است که دختر نابالغی را به صورت زن در آورد.

شخصیت وی نیز به همین ترتیب تغییر می یابد. پس متوجه می شوید که چگونه یک ماده شیمیایی، مانند استروژن، روحیه و سرنوشت انسان زنده را تعیین می نماید.

اثرات اجتماعی این تغییرات جسمانی، رویه زن را در زندگی تعیین می نماید. تکامل جسمانی و همچنین تغییرات روانی ناشی از آن زن را برای ازدواج و تولید نسل و وظایف مدیریت خانواده و نفوذ بر شوهر و فرزندان آماده می کند.

کلید این پیشرفت و تغییر زندگی در تخمدان ها که محل تولید تخم و تهیه هورمون های زنانگی است نهفته می باشد. غدد تولید کننده هورمون های زنانه که همان تخمدان ها هستند ترشحات خود را بر عکس غدد دیگر، از قبیل غدد بزاقی یا اشک که ترشحات آنان به سطح بدن میرسد، مستقیما” به خون می ریزند.

غدد داخلی دیگری نیز وجود دارند که مانند کارخانه شیمیایی هستند که میزان سوخت و ساز انرژی را در بدن تعیین می نمایند، در صورتی که این غدد بیش از حد معمول فعال باشند نتیجه آن عصبانیت، فعالیت بیش از اندازه و لاغری بیش از حد معمول شخص می باشد. در صورتی که فعالیت این غدد کند یا کمتر از حد معمول باشد، اثرات آن به عکس خواب آلودگی، عدم علاقه به پیشرفت و کار و آگاهی اوقات چاقی است.

یکی دیگر از غدد مهم بدن غده اوزالمعده می باشد که سازنده انسولین است.

وظیفه انسولین کنترل میزان قند خون است. کمبود قند خون ایجاد ضعف و بیهوشی و ناراحتی روانی می نماید. وجود بیش از اندازه آن نیز در بدن ایجاد کندی و جمع شدن سموم در سلول های بدن و گاهی اوقات موجب گانگرن و فاسد شدن قسمتی از اعضای بدن، به خصوص دست و پا میشود. غده دیگر غدد فوق کلیوی هستند که در بالای کلیه ها قرار گرفته اند و تحریک بدن را به عهده دارند و در موقعیت های خاص ترس و خطر به بدن قدرت و انرژی فوق العاده می دهند. این غدد هستند که باعث ایجاد نیروی فوق العاده در هنگام ناراحتی و گرفتاری های شدید می باشند.

به علاوه این غدد ماده ای به نام کورتیزون به خون می ریزند که یکی از عوامل مهم جلوگیری از خراب شدن نسوج بدن است. ( در مرد بیضه ها تولید هورمون های جنسی مردانه می کند که باعث می شود که مرد ریش در بیاورد و عضلاتش محکم و قوی و صدایش خشن شود) .

تخمدان ها که غدد جنسی زن هستند از خیلی از جنبه ها با غدد دیگر بدن متفاوتند. این غده هر ماه دو ماده تولید می نماید. در نیمه اول دوران ماهانه استروژن می سازند و در نیمه دوم پروژسترون تولید می کنند. ولی این غدد نیز مانند هر کارخانه دیگری به زودی فرسوده می شوند و در نتیجه یائسگی ظاهر می گردد.

خوشبختانه اکنون علاج این فرسودگی کشف شده است. در صورتی که تخمدان ها نتوانند استروژن بسازند استروژن را می توان از طریق قرص یا تزریق به بدن رساند. این نوع استروژن برای استفاده بدن به هیچ وجه با نوعی که در خود تخمدان ها ساخته می شود تفاوتی ندارد فقط مقدار آن بایستی مکفی و حساب شده باشد.

اگر کلیه غدد داخلی بدن بدون کنترل مرکزی، که بین هورمون ها هماهنگی ایجاد می نماید، ترشحات خود را به داخل خون رها می کردند، اغتشاش غیر قابل تصوری به وجود می آمد و به همین دلیل است که سیستم غدد داخلی مانند یک شرکت منظمی که همگی از یک مرکز فرماندهی دستور بگیرند اداره می شود. ستاد فرماندهی در سر نهفته است. غدد رهبری کننده در پایه مغز و در غیر قابل دسترس ترین محل بدن قرار گرفته است. این غده که غده هیپوفیز نامیده می شود دستورات شیمیایی لازم را برای هماهنگی کلیه غدد با یکدیگر صادر می نماید سپس از طریق گردش خون به این غدد نتیجه دستورات و موقعیت آن ها بازگو می گردد به این ترتیب غدد هیپوفیز تعادل کلیه هورمون ها را در جریان خون حفظ می کند. از طریق همین غده است که تخمدان ها هر ماه ماده ای شیمیایی دریافت می نمایند به نام ” هورمون تحریک کننده ایجاد تخمک ” و این هورمون باعث تکامل تعدادی از تخمک ها می گردد و در نتیجه وقتی مقدار کافی استروژن را در خون احساس نمود می فهمد که دستوراتش اجراء شده و سپس دستور بعدی را برای تخمدان ها صادر می نماید ” جسم زرد را آماده نمائید و برای ساختن جدار ضخیم رحم و پذیرایی از نطفه، پروژسترون بسازید. ” این دستور از مغز سر به وسیله یک ماده شیمیایی دیگر به نام ” هورمون ایجاد جسم زرد ” به تخمدانها می رسد و آن ها را تحریک می نماید. پس از اینکه جدار رحم با آغاز عادت ماهانه فرو ریخت ، مجددا” غده هیپوفیز دستورات خود را آغاز می نماید.

پس می توان درک نمود که چگونه این مرکز شیمیایی و هماهنگ کننده کلیه غدد بدن با شروع یائسگی دچار اغتشاش می گردد. تخمدان ها دیگر تخم تولید نمی کنند، استروژن نیز ترشح نمی شود، غده هیپوفیز کمبود استروژن را احساس نموده و با عجله هورمون های تحریک کننده بیشتر به کیسه های تخمک می فرستد و یا به عبارت دیگر دستور ساختن فوری استروژن را صادر می نماید ولی تخمدانها که در حال از بین رفتن هستند عکس العملی از خود نشان نمی دهند. غده هیپوفیز مانند یک فرمانده عصبانی و ناراحت باز هم دستورات خود را تکرار می کند در نتیجه این تقلای بی ثمر غده هیپوفیز تعادل خود را از دست می دهد و باعث میشود که کلیه غدد داخلی اندوکرین دچار عدم تعادل گردند. به همین ترتیب کلیه سیستم دستگاه شیمیایی بدن از نظر هورمونی دچار هرج و مرج شده و علائم یائسگی ظاهر می گردد.

از طرف دیگر چون غده هیپوفیز در مغز مرکزیت دارد ترشحات آن به ” هیپوتالاموش ” ( قسمتی از مغز که تعداد زیادی از فعالیت های حیاتی بدن را کنترل می کند ) که در مجاورت آن قرار دارد می رود. این مرکز حرکاتی از قبیل تنفس، حرکات روده ها، فعالیت قلب، انبساط و انقباض رگها و بازشدن مردمک چشم را به عهده دارد. همچنین هیپوتالاموس مرکزی است که بوسیله آن افکار و احساسات ارادی ما با فعالیت های غیر ارادی و خودکار بدن تماس حاصل می کند.

از طریق ارتباط بین غده هیپوفیز که نماینده سیستم غده داخلی است و دستگاه عصبی، بدن دچار عکس العمل هائی می گردد. فریاد، ترس، حبس کردن نفس در سینه، باز شدن مردمک چشم ناشی از تعجب، سرخ شدن از شرم و تپش قلب ناشی از ترس و نگرانی. همگی شواهد ارتباط بین فکر و بدن می باشند. همین دستگاه نیز بر اثر عوامل روانی صدمات دائمی در بدن باقی می گذارد. عصبانیت بوسیله تحریک ” هیپوتالاموس” ایجاد اختلالاتی در هضم غذا می نماید و در نتیجه تولید زخم معده، اسهال و کولیت می نماید. همچنین ممکن است در فعالیت کبد، لوزالمعده، طحال و کلیه نیز دخالت نموده و مواد سمی در بدن تولید نماید و همچنین فعالیت مثانه نیز ممکن است تحت تاثیر قرار گیرد. پس می بینیم که یائسگی چقدر ممکن است در بدن و اعضای مختلف آن تاثیر داشته باشد.

” هیپوتالاموس ” که مرکز اداره کننده دستگاههای عصبی است در نتیجه عدم تعادل غده هیپوفیز ناشی از قطع استروژن و عدم فعالیت تخمدان ها منقلب گردیده به نوبه خود به کلیه دستگاه عصبی اعلام خطر می کند و اثرات غیر قابل پیش بینی ظاهر می گردد. این پیام های غیر منظم به قلب، کبد، روده ها و قسمت های دیگر بدن می رسد. این اعضاء که قبلا” به خوبی کنترل می شد، در نتیجه این هرج و مرج ناشی از یائسگی منقلب می گردند. نتیجه کلی این است که زن یائسه در کلیه فعالیت های بدن مواجه با اشکالات مختلف می شود و لذا از لحاظ فکری و روانی او را در موقعیت دشواری قرار می دهد. به همین علت نیز تعدادی از زنان در سالهای یائسگی دچار اختلال روانی می گردند. لذا نتیجه می گیریم که اختلالات روانی ناشی از اختلالات جسمانی است و برای معالجه اختلالات روانی مربوط به یائسگی باید در رفع ناراحتی های جسمانی کوشید. در اغلب موارد پس از معالجه جسمانی، وضع روانی خود به خود به حالت طبیعی باز می گردد.

اکنون که ارتباط وضع روانی زن با وضع جسمانی وی بررسی شد و به ثبوت رسید، عاقلانه نیست که یائسگی را یک وضع روحی بدانیم و دلایلی اصلی جسمانی آن را نادیده بگیریم.

برای اینکه نقش استروژن را در کنترل غده هیپوفیز به خوبی روشن نمائیم قسمتی از یک سخنرانی طبی را در اینجا ذکر می نمایم:

پزشک دانشمند سخنران، غدد هیپوفیز را به یک مرد خانواده ای بسیار منظم و سختگیر تشبیه نمود که در صورت بروز خلافی در امور خانه دچار خشم و هیجان شدید شده و هر چیز را که به دستش برسد به زمین میزند و خرد می کند. از طرف دیگر استروژن مانند زن آرام و باهوش و زیرکی است که خشم شوهر خود را فرو می نشاند و از عصبانیت بیش از حد وی جلوگیری می نماید. پس تا زمانی که استروژن در بدن وجود دارد غده هیپوفیز آرام مانده و اعضاء فرمانبردار خود را تحت کنترل و نظم در می آورد. ولی زمانی که استروژن قطع شود این غده کنترل خود را از دست می دهد وضع بدن را مغشوش می سازد.

غده هیپوفیز به هیچ وجه تنها قسمت بدن نیست که از ترشح استروژن استقبال می نماید و به آن نیازمند است، بلکه تقریبا” کلیه سلولهای بدن زن در صورت رسیدن استروژن کافی قوی تر شده و وظیفه خود را بهتر انجام می دهد.

منبع:
مقاله ” شخصیت زن و وضع سلامت او ” تهیه کننده : دکتر پرویز طالقانی – مجله خانواده – شمارهب۲۰۱به نقل از سایت اصلاح

 

درباره‌ی طب نبوی

حیدر رحمانپور متولد1345 لیسانس زبان و ادبیات عرب پژوهشگر طب نبوی ، مشاور تغذیه قرآنی دارای گواهینامه طب سنتی وکارور گیاهان دارویی . عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد


1 + = هفت

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

بالا